Zich staande houden in wisselende omstandigheden: het belang en de bouwstenen van veerkracht

Oekraïne, energiecrisis, klimaatsverandering, … Deze tijden vragen wat van een mens. Ook binnen bedrijven. Want ook al stippelde u nog zo’n duidelijke koers uit, toch is de kans vandaag groot dat u uw plannen moet bijstellen. En daar hebben we veerkracht voor nodig. Enkele gasten volgden een diepgaande sessie over veerkracht met psychotherapeute Veronique Streekstra en Tamara Bavius, psychologe in de geestelijke gezondheidszorg, tijdens het Executive Forum. Gemist? Dit is de essentie.

Maar eerst: wat is veerkracht? “Het vermogen om u staande te houden onder wisselende omstandigheden, met verschillende stressoren”, verduidelijkt Veronique Streekstra. “Dat betekent meteen ook dat veerkracht voor iedereen wat anders is”, gaat Tamara Bavius verder. “U gaat op zoek naar hoe u keer op keer reageert in stressvolle situaties. Waarna u die typische reactie bij uzelf kan herkennen wanneer zich weer zo’n situatie voordoet, en indien nodig aanpassen als het niet de beste reactie is.”

Heel veel mensen reageren bijvoorbeeld angstig bij onzekerheid. “Als u zich daarvan niet bewust bent, is de kans groter dat u verlamd geraakt of de verkeerde beslissing neemt. Beseft u wel dat u geneigd bent angstig te reageren, dan kan u dat bij uzelf observeren en vervolgens uw gedrag passend bijstellen. Vanuit het besef dat angst u niets bijbrengt.”

Meer dan ooit een must

Jammer genoeg is onzekerheid vandaag troef. Corona is/was nog niet helemaal voorbij, of er brak een oorlog uit in onze Oekraïense achtertuin. Met in het kielzog: een ongeziene energiecrisis. “De druk neemt stevig toe,” erkent Veronique, “er wordt mentaal heel veel van ons gevraagd, snel achter elkaar.”

Het is dus meer dan ooit noodzakelijk om voldoende veerkrachtig te zijn. “Ook als leider in een bedrijf. Om uzelf staande te houden, maar ook de medewerkers om u heen. Want in onzekere tijden bent u hun voorbeeld. Als u veerkrachtig bent, is de kans groter dat zij het ook blijven, en mee de juiste richting uitgaan. Ten minste: als u weet hoe de onderstroom in uw organisatie wil evolueren. Want anders wilt u misschien de ene richting uit, en de onderstroom een andere. Dan is dé vraag: kan u alle wagonnetjes – alle medewerkers – van de trein dan toch aaneenschakelen, iedereen weer samenbrengen, zodat ook zij zich veerkrachtig aanpassen en opnieuw in één richting gaan? Dat vergt communicatie, geduld en voeling met wat de onderstroom zegt én denkt. Een hoog EQ, dus.”

Leiders met genoeg veerkracht kunnen zo zelfs heel het bedrijf veerkrachtig houden. “Neem nu Victorinox, het merk van Zwitserse zakmessen. Na 9/11 daalde hun verkoop enorm. Dus besloot het bedrijf voortaan ook hoogstaande horloges te maken. Een voorbeeld van veerkracht op zeer hoog niveau, die ook de medewerkers inspireerde om zich veerkrachtig aan te passen.”

Kan je veerkracht trainen?

Oké, we zijn overtuigd: veerkracht is cruciaal. Maar als ik nog niet genoeg veerkrachtig ben, kan ik mezelf daar dan in trainen? “Zeker”, gaat Tamara verder. “Wij laten mensen reflecteren over hoe ze als persoon in elkaar zitten, wat hun eigen krachten en valkuilen zijn, zodat ze zich daarvan bewust worden. Maar ook over hoe ze onderdeel uitmaken van het grotere geheel – de organisatie – en verbinding kunnen maken. Die eerste stap, bewustwording, willen we tijdens onze workshop zetten.”

Daarvoor lichten Tamara en Veronique tijdens de workshop eerst de bouwstenen toe waaruit veerkracht bestaat, met telkens de link naar praktijk en wetenschap. Veronique: “Denk bijvoorbeeld aan autonomie: in uzelf geloven, weten waar u naartoe wilt en uw handelen daaraan kunnen toetsen. Of zelfcontrole: uzelf kunnen reguleren, uw handelen kunnen afstemmen op uw uiteindelijke doelen.”
“Allemaal zaken waarvan je denkt: ja, natuurlijk moet je daaraan werken”, stelt Tamara. “En toch zien we in de praktijk vaak dat vele mensen een of meerdere bouwstenen verwaarlozen. Dus laten we de deelnemers in groepjes van drie reflecteren over welke bouwstenen ze wel of niet goed verzorgen, en waarom. Zodat ze zich er bewust van worden. De belangrijke eerste stap naar meer veerkracht.”

Cruciaal is dat de deelnemers zich voldoende kwetsbaar opstellen. “Daarom vertel ik ook een verhaal uit m’n privéleven, dat me sterk gevormd heeft als mens en leider. Omdat openheid tot openheid leidt. En weet u, om sterker te worden, moet u durven kwetsbaar te zijn. En al eens wat meegemaakt hebben. Zo ervaart u wat u aankan, en leert u hoe u zaken beter kan doen.”

In de praktijk

De workshop van Veronique en Tamara werd gefaciliteerd door softwarebedrijf Unit4, waarvan ook twee mensen deelnamen. “Deze sessie was een eyeopener”, getuigt Yorick van de Riet, global sales executive bij Unit4. “Misschien wisten sommige deelnemers bepaalde zaken al. Het klinkt ook allemaal evident, maar toch horen we het te weinig. En dus wordt het persoonlijk verhaal achter mensen te vaak stiefmoederlijk behandeld, als er hard en snel gewerkt moet worden.”

Wat is de link tussen een softwarebedrijf en veerkracht? Bij Unit4 staan mensen centraal in de organisatie en men moedigt de werknemers aan om aan zichzelf te werken. Zo lanceerde de organisatie onlangs de Wellbeing Days, vijf vrijdagen waarop het bedrijf wereldwijd gesloten is en werknemers tijd krijgen voor reflectie. “Ook leuk: wij kunnen onbeperkt verlof nemen, wat getuigt van vertrouwen en verantwoordelijkheid. We kunnen tijd nemen voor onszelf als we daar behoefte aan hebben”, vertelt Kwinten Bosqué.

Gaan Yorick en Kwinten ook zelf werk maken van meer veerkracht? “Zeker, ik besef nu dat er wel punten zijn waaraan ik meer aandacht kan besteden om veerkrachtiger te worden”, reageert Kwinten.

Deze rondetafel werd gefaciliteerd door Unit4.