‘Veel executives zijn zich nog onvoldoende bewust van de impact van hun lichaam op hun leiderschap’

‘How to play without a field?’ Dat is het centrale thema van ons Executive Forum dit jaar. Heinrike Bergmans spreekt er over Leadership Embodiment, een benadering die leiders helpt om bewust aanwezig te blijven in een steeds veranderend strategisch speelveld. Want leiderschap zit niet alleen in wat je denkt of zegt, maar ook in wat je belichaamt. 

Wat is de essentie van uw werk? 

Heinrike: “Ik begeleid ondernemers en leiders in het ontwikkelen van belichaamd leiderschap. Concreet train ik hen bewust te worden van de kracht van hun lichaam, en hoe ze dat kunnen inzetten als leider.

Vandaag is er nog veel onbenut potentieel onder leiders omdat ze zich vaak niet realiseren hoe krachtig hun lichaamshouding communiceert. En toch pikt hun omgeving de signalen van hun lichaamshouding direct op. Neem het voorbeeld van een leider die aan zijn team slecht nieuws moet brengen. Die kan de ruimte bewust zelfzeker binnenstappen – ook al is de taak niet leuk. Maar hij kan ook met een neergeslagen blik binnenkomen. De impact op het team zal totaal verschillend zijn.

Met Leadership Embodiment leren mensen hoe ze, op het moment dat ze getriggerd worden door stress of spanning, hun lichaamshouding kunnen veranderen en op een andere manier kunnen communiceren met hun omgeving. Eigenlijk leer ik leiders hun lichaam te gebruiken als een kompas dat hun impact versterkt.”

U maakte een opvallende carrièreswitch van de financiële wereld naar het begeleiden van organisaties en leiders. Hoe vertaalt zich dat vandaag in uw werk? 

Heinrike: “Lang verhaal kort: als vijfentwintigjarige werd ik kantoordirecteur van een bank, waar ik een ervaren team aanstuurde. Een maand na mijn aanstelling was ik zwanger. Drie maanden later zag ik hoe de bank evolueerde naar vroege-ochtendmeetings en late-avondvergaderingen. Ik ondervond hoe moeilijk het was om mijn functie te combineren met een gezinsleven. Daarom maakte ik de overstap naar een tweedelijnsfunctie, waar ik een team van adviseurs aanstuurde en medebeslisser in KMO-dossiers was. Via een van mijn klanten kwam ik toen in contact met voetreflexologie. Ik vond het een openbaring.

Die periode heeft me geleerd hoe belangrijk het is om prioriteiten te stellen en ruimte te krijgen om ergens voluit voor te gaan. Ik focuste op diverse vormen van reflexologie en trainingen, tot ik de eerste Belgische gecertificeerde Leadership Embodiment-coach en trainer werd.

Vandaag werk ik rond twee assen: met ‘Sarafijn’ organiseer ik trainingen en opleidingen rond Leadership Embodiment voor coaches en ondernemers. Met ‘Heinrike’ coach ik onder mijn eigen naam ondernemers en teams in kortere programma’s rond uitdagingen, complexiteit en veranderingen.”

Waarom is die fysieke dimensie zo belangrijk in uw leiderschapstrainingen?  

Heinrike: “Als je getriggerd wordt door iets, is de eerste reactie fysiek: spieren spannen zich op, het hart klopt sneller, je ademhaling verandert, … De vraag is dan: hoe raak je weer in balans? Wanneer je out of balance bent, neemt je hoofd de controle over, zoekt je hart erkenning, en focust je buik op veiligheid. Door op dat moment bewust je lichaamshouding te veranderen, kan je een innerlijke shift maken. Door bewust aanwezig te zijn, zie je andere zaken, krijg je een beter overzicht en kan je hart mededogen en je buik vertrouwen vinden.

Met Leadership Embodiment leer je responsief in plaats van reactief te zijn: op het moment dat je getriggerd wordt, kies je er bewust voor je lichaam anders in te zetten tot je weer een evenwicht bereikt.

Iedereen heeft daarbij een unieke stresshandtekening. Zodra je die kan herkennen, kan je jezelf trainen om om te schakelen naar een houding van verbinding en vertrouwen. Zo voorkom je een tunnelvisie en kan je beter omgaan met complexiteit.”

Welke uitdagingen ziet u vandaag het vaakst terug bij executives?

Heinrike: “Vooreerst de talrijke (markt)onzekerheden: stijgende prijzen, geopolitieke spanningen, economische schommelingen, maar ook de impact van nieuwe technologieën: hoe ga je om met factoren waar je zelf weinig of geen controle over hebt? AI roept veel vragen op: hoe ver ga je daarin? Wanneer investeer je? Welke risico’s neem je?

Daarnaast is het voor executives ook een uitdaging hoe ze kunnen blijven communiceren met hun (executive) team zonder tunnelvisie. Ze vragen zich af hoe ze de zaken meer vanop afstand kunnen bekijken in plaats van direct naar oplossingen te grijpen.”

Hoe helpt Leadership Embodiment hen daar anders mee om te gaan?

Heinrike: “Leadership Embodiment traint leiders in lichaamsbewustzijn. Via het inzicht in hun unieke stresshandtekening, kunnen ze waarnemen wanneer ze getriggerd zijn, zodat ze weten dat ze kunnen schakelen.

Als iemand getriggerd wordt, heeft die persoon maar 60 tot 90 seconden de tijd om bewust een andere keuze te maken, zonder direct in reactieve modus te komen. Dat noemen we ‘centreren’. Door te centreren kijk je anders naar de dingen, spreek je anders, en neem je andere beslissingen. Daardoor verander je ook hoe anderen jou als leider ervaren.”

Wanneer merkt u dat een leider vooral ‘in het hoofd’ zit en niet in zijn/haar leiderschap aanwezig is?

Heinrike: “Ik merk het aan de manier waarop ze spreken, hoe ze zitten, hoe de dynamiek zit, en welke verhalen ze vertellen. Via coaching begeleid ik hen daarom om bepaalde zelfgekozen stresssituaties te herbeleven. We onderzoeken samen hun lichamelijke gewaarwordingen: veranderde de ademhaling? Spanden spieren zich op? Aan de hand van dat gesprek brengen we hun stresshandtekening in kaart.

Zodra men die kan herkennen, heeft men een kompas en kan men terugschakelen naar helderheid, rust en verbinding. Aanwezigheid in leiderschap bereiken we door bewust te centreren in ongemakkelijke situaties. Dat brengt ons tot een ander niveau van leiderschap – van reactief naar responsief – en dát voelt de omgeving onmiddellijk.”

Hoe merkt een leider dat de training echt verschil heeft gemaakt? 

Heinrike: “Ik moedig iedereen aan om onmiddellijk met de technieken aan de slag te gaan. Vaak spreken we vooraf af op welke momenten ze zullen centreren, bijvoorbeeld vóór elke meeting, of telkens als ze een zaal binnenstappen. Dat vraagt oefening. Door het dagelijks te doen, wordt het natuurlijker. De leider zal ook zelf merken hoe collega’s of medewerkers reageren op zijn/haar meer responsieve houding.

Sommigen kunnen zelfs met een dosis humor vaststellen dat ze zich weer eens laten ‘vangen’ in een reactieve modus… Het verschil is dat ze zich daar nu bewust van zijn en sneller kunnen schakelen.”

Wat appreciëren leiders het meest in deze aanpak?

Heinrike: “Wat ik het vaakst hoor, is dat ze een andere vorm van innerlijke rust vinden. Ze waarderen ook dat, als het moeilijk wordt, ze stevig aanwezig kunnen blijven. Bijvoorbeeld bij het brengen van een moeilijke boodschap: als ze die kunnen brengen vanuit een andere ‘staat van zijn’, dan zijn ze zich bewust van de impact, en hoe belangrijk hun lichaam eigenlijk is in die aanwezigheid.”

Het dagthema van het Executive Forum is “How to play without a field?”. Wat betekent dat voor u?

Heinrike: “Voor mij betekent het thema zoiets als ‘hoe blijf je in het oog van de storm overeind?’. Als alles rondom ons in beweging is, kan Leadership Embodiment een innerlijke standvastigheid bieden om op het moment dat er chaos is de tools te hebben om jezelf in een breder perspectief te plaatsen, te blijven connecteren en toch nog vertrouwen te voelen.”

Als onzekerheid alleen maar toeneemt, welke leiderschapskwaliteit is dan onontbeerlijk? 

Heinrike: “Voor mij is de beste leiderschapskwaliteit in chaotische tijden bewuste aanwezigheid. Het gaat erom te beseffen dat bepaalde ongemakken maar toestanden zijn, en dat je die zelf kunt veranderen. In plaats van het ongemak met jou op wandel te laten gaan, neem je zelf het ongemak bij de hand en kies je zelf hoe je ermee omgaat.

Het is niet evident om leider te zijn in de huidige tijd, maar als je over deze vaardigheid beschikt, heb je volgens mij een belangrijk voordeel.”

Wat is uw gouden raad aan executives om met een continu veranderend speelveld om te gaan?

Heinrike: “Hoe helderder je voor jezelf hebt waar je voor staat, wat belangrijk is, en welke richting je uit wil, hoe makkelijker het is te navigeren.

Zet af en toe ook eens een stap achteruit, zodat je daarna weer sneller en doordachter vooruit kan gaan. Kies ervoor om daar bewust tijd voor te maken, ook al heb je weinig tijd.”

Interesse om Leadership Embodiment aan den lijve te ondervinden? Heinrike geeft een workshop op het Executive Forum van 16 september.