Kritische vrienden boven alles: hoe cultuur bij SD Worx de groei versnelt

In de rubriek Leader’s Library duiken we in een recent verschenen boek dat een plek verdient in de boekenkast van elke executive. Deze keer is dat ‘Join The Club’ van Kobe Verdonck en Bruce Fecheyr-Lippens. Het boek legt bloot hoe organisaties pas echt versnellen wanneer cultuur zich vertaalt in concreet gedrag en dito keuzes en verantwoordelijkheden.

Als we Bruce Fecheyr-Lippens, CHRO van SD Worx, vragen waarom hij samen met zijn CEO Kobe Verdonck in de pen kroop, dan is hij meteen zeer duidelijk: ‘Join The Club’ wil ervaringen delen over het ontwikkelen van een cultuur van eigenaarschap en impact, inclusief wat niet werkt. “We voelden een sterke missie om een boodschap te geven aan Belgische bedrijven en bedrijfsleiders”, zegt Bruce. “Dit is geen theoretisch verhaal, maar een boek met een missie. We willen C-level aanzetten om hun eigen organisatie kritisch te bekijken en om bewuste keuzes te maken rond cultuur en performantie.”

Kritische vrienden

‘Culture eats strategy for breakfast’ is een slagzin die we de voorbije jaren wel vaker zagen opduiken, maar het SD Worx-duo pleit voor een concretere invulling van die culturele reflex. Cultuur moet zichtbaar worden in gedrag en in keuzes. Een van de scherpste vertalingen daarvan is het principe van de critical friend. Een critical friend is iemand die je ondersteunt, maar die tegelijk de moed heeft om je rechtstreeks feedback te geven wanneer iets beter kan. Het concept past in een cultuur waarin collega’s elkaar helpen groeien door eerlijk, concreet en zonder omwegen te benoemen wat werkt en wat niet.

Cultuur als hefboom

Die aanpak gaat een stuk verder dan de manier waarop leidinggevenden en medewerkers feedback geven of verwerken. De auteurs maken duidelijk dat een bedrijfscultuur pas relevant wordt eens die zich vertaalt in gedrag dat prestaties beïnvloedt. Zodra mensen zich verantwoordelijk voelen, feedback geven en elkaar scherp houden, stijgt het niveau van individuen én teams. Zo wordt cultuur een directe hefboom voor groei in plaats van een abstract HR-thema. Aan die kijk op cultuur hangen echter ook duidelijke consequenties vast. “Een topverkoper die zijn team onderuithaalt, laten we gaan. Maar ook iemand die onvoldoende verkoopt, hoe sympathiek ook”, zegt Bruce daarover.

Airport Model

De focus op cultuur vertaalt zich bij SD Worx ook in hoe beslissingen worden genomen. Als snelgroeiende organisatie zag het bedrijf hoe de stijgende complexiteit ook tot vertraging kan leiden, zeker als de werking zich uitbreidt naar verschillende landen met elk hun eigen teams. Om dat te doorbreken, ontwikkelde de groep het zogenaamde Airport Model. “Je hebt een piloot die verantwoordelijk is voor de vlucht en de beslissingen neemt”, legt Bruce uit. “Daarnaast heb je een control tower die het kader geeft en ondersteunt, maar niet overneemt.” Die duidelijke rolverdeling moet vermijden dat beslissingen blijven hangen in overlegstructuren of escalaties.

Het model geeft teams ruimte om autonoom te handelen, binnen duidelijke grenzen. “We willen beslissingen zo dicht mogelijk bij de business houden”, klinkt het. Tegelijk blijft er afstemming nodig om de richting te bewaren. “Je moet vermijden dat iedereen zijn eigen ding doet zonder samenhang.” De essentie ligt opnieuw bij cultuur. Autonomie werkt alleen als mensen verantwoordelijkheid nemen en elkaar aanspreken. Zonder die basis dreigt decentralisatie te leiden tot versnippering.

Niet toevallig laat ‘Join The Club’ het hoofdstuk dat dit model in detail uitlegt volgen door een luik over vertrouwen. Wie beslissingen lager in de organisatie wil leggen, moet ook bereid zijn om de controle los te laten. Dat blijkt in de praktijk vaak de moeilijkste stap. Veel organisaties spreken over empowerment, maar blijven tegelijk sterk sturen en controleren. Volgens Bruce werkt dat verlammend. “Als je mensen verantwoordelijkheid geeft, moet je hen ook vertrouwen geven vanaf dag één”, stelt hij. “Anders ontstaat er twijfel, vertraging en uiteindelijk opnieuw centralisatie.”

Empowerment

Dat vertrouwen betekent niet dat alles kan. Integendeel, het vraagt duidelijke kaders en een cultuur waarin mensen elkaar aanspreken wanneer iets niet werkt. Maar het vertrekpunt ligt anders. Niet wantrouwen dat stap voor stap moet worden afgebouwd, maar vertrouwen dat je enkel bijstuurt wanneer het echt nodig is. “Eén fout mag geen reden zijn om meteen nieuwe regels te creëren”, klinkt het.

Daar raakt ‘Join The Club’ opnieuw aan zijn kern. Cultuur is geen verzameling van waarden op papier, maar een reeks dagelijkse keuzes. Keuzes over wie verantwoordelijkheid krijgt, hoe feedback wordt gegeven en wanneer leiders ingrijpen, of net niet. Dat maakt cultuur tegelijk krachtig en kwetsbaar. Ze versnelt wanneer ze werkt, maar vertraagt zodra ze wordt ondergraven. Voor Kobe Verdonck en Bruce Fecheyr-Lippens ligt daar vandaag de essentie van leiderschap. Niet in het uittekenen van structuren, maar in het consequent bewaken van gedrag. Wie cultuur ernstig neemt, kan sneller groeien. Wie dat niet doet, botst vroeg of laat op zijn eigen grenzen.

‘Join The Club’ is verschenen bij Pelckmans.