‘Bedrijven kunnen veel makkelijker grote ‘wat als’-simulaties doen’

De tijd dat een CFO enkel met de neus in de boekhouding zat, ligt ver achter ons. Vandaag de dag is de CFO de strategische rechterhand van de CEO, die, gewapend met data en AI, mee de koers van het bedrijf bepaalt. Katelijne Leemans, CFO bij SAP, praat over de veranderende aard van haar rol, de kracht van scenarioplanning en waarom menselijke intuïtie onmisbaar blijft in een wereld vol algoritmes.

De rol van de CFO is de laatste jaren stevig veranderd. Vroeger was het de persoon die zich enkel met het financiële bemoeide en dan vaak ook nog post factum. Nu lijkt de CFO steeds meer op een soort strategische navigator. Ervaart u dat ook zo?
Katelijne Leemans: “Absoluut. Waar we vroeger voornamelijk transactioneel naar het verleden keken via boekhoudresultaten, vervult de CFO vandaag een sleutelrol in het toekomstgericht sturen van de onderneming samen met de CEO. Het gaat al lang niet meer alleen om kostenbewaking, maar ook om risicomanagement en een visie op de toekomst. Nieuwe tools, en dan specifiek AI, zijn daarbij een uitstekend middel. We benutten AI om tot scherpere en beter gefundeerde inzichten te komen. Wij zien dat ook bij onze klanten. De CFO wordt steeds belangrijker in het bepalen van de investeringen en het ‘slimmer’ en daardoor efficiënter maken van processen. Zeker in deze onzekere tijden moeten bedrijven zich immers veerkrachtiger en flexibeler opstellen.”

Is het vandaag nog realistisch om te proberen de risico’s te minimaliseren? Of moeten we er gewoon mee leren leven?
Katelijne: “Sinds COVID-19 is onzekerheid eigenlijk het ‘nieuwe normaal’. Maar je merkt tegelijkertijd dat bedrijven zich hebben aangepast. Waar tijdens de pandemie nog vaak paniek overheerste, waren de reacties bij de start van de oorlog in Oekraïne al een stuk beheerster. Ondernemingen zijn veerkrachtiger geworden. Ze hebben hun processen bijvoorbeeld zo ingericht dat ze beter kunnen omgaan met haperingen in de supply chain. Die evolutie gaat gepaard met een andere kijk op risico: het hoort bij ondernemen en kan, mits de juiste aanpak, ook opportuniteiten bieden. De coronapandemie is in dat opzicht een harde maar goede leerschool geweest.”

Veel bedrijven doen aan scenarioplanning, maar vaak blijft dat een theoretische oefening die daarna in een lade verdwijnt. Hoe zorgt u dat dit een echte roadmap wordt?
Katelijne: “Dat is een discussie die ik intern ook vaak voer: zetten we die scenarioplanning wel genoeg in? Ik ben er alvast voorstander van. Vroeger was de technologie nog niet ver genoeg, toen kon je er niet al te veel op leunen. Je moest scenario’s bijna hard coden, wat erg stroef werkte. Vandaag zien we dat AI die kleine silo-simulaties veel sterker kan maken. Met agentic AI kunnen we verschillende scenario’s ook aan elkaar koppelen, waardoor bedrijven veel makkelijker grote ‘wat als’-simulaties kunnen doen. De technologie is niet langer de beperkende factor, maar blijkt juist de drijvende kracht.”

Dit alles veronderstelt natuurlijk een goede datahygiëne. Wat is daarvoor de minimale vereiste?
Katelijne: “Data moeten context en een semantische definitie hebben. Bij SAP komt 80 tot 90% van die data uit onze eigen bedrijfsoplossingen. Die stoppen we in onze Business Data Cloud, aangevuld met niet-SAP-data. Onze AI leggen we daar dan bovenop. We hanteren daarbij de drie R’s: Relevant (het moet waarde creëren), Reliable (de uitkomst moet betrouwbaar zijn door de juiste context) en Responsible. Dat laatste is cruciaal, we hebben een ethische policy om privacy en regelgeving te waarborgen. We bouwen momenteel zelfs een assistent die proactief de betrouwbaarheid van data controleert en fouten corrigeert.”

Kunt u een concreet voorbeeld geven van hoe AI kan helpen om het schip op koers te houden?
Katelijne: “We leveren nu bijvoorbeeld al tools voor prijszetting, waarbij modellen helpen bepalen of de prijzen omhoog moeten en wat de impact daarvan is. Maar denk ook aan supply chain planning. Is het strategisch aangewezen om de huidige productielocaties te behouden of dringt een herpositionering zich op gezien geopolitieke spanningen en evoluerende tarieven? In dat soort situaties kunnen we diepgaande inzichten bieden.”

Hoe vindt u daarbij de balans tussen snelheid en zekerheid? U wilt er op tijd bij zijn, maar het moet wel kloppen.
Katelijne: “Dat hangt af van het domein. In de pure boekhouding blijft accuraatheid altijd boven snelheid gaan. Bij een slimme closing door AI plaats ik nog steeds enkele kritische kanttekeningen. Daar moet je echt wel voorzichtig zijn: de finale afsluiting moet gewoon kloppen. Maar voor managementcases is het een ander verhaal. Daar gebruiken we bijvoorbeeld AI voor forecasting. We hanteren twee methoden: een bottom-up proces waarbij mensen hun cijfers doorgeven, en een top-down proces dat volledig machinaal gaat via machine learning.”

En blijkbaar wint de machine het meestal al van de mens als het over forecasting gaat…
Katelijne: “Inderdaad, dat is zo. Wij laten twee stromen naast elkaar lopen: dat bottom-up proces waarbij onze mensen en units hun verwachtingen aangeven, en het top-down proces dat volledig door algoritmes wordt berekend. De ervaring leert dat de machine vaak dichter bij de uiteindelijke realiteit zit. Dat komt omdat er in de menselijke voorspellingen vaak sentiment of persoonlijke bias van de managers sluipt. De machine is objectiever. Toch blijven we beide gebruiken om de dialoog scherp te houden.”

Zullen we dan nog menselijke forecasting nodig hebben? Veel mensen vrezen sowieso al dat AI hun professionele rol overbodig maakt. Wat is uw visie voor de toekomst?
Katelijne: “Ik zag onlangs een artikel over de rol van de CFO in 2050. Daarin werd gesteld dat de CFO de bewaker van datakwaliteit wordt. We zijn daar nu al mee bezig. Maar AI zal de mens nooit volledig vervangen. Machines hebben geen context en kunnen niet omgaan met heel onvoorziene omstandigheden buiten hun modellen. Empathie en kritisch denken blijven menselijke domeinen. Onze taak is daarom ook om mensen te leren mét AI te werken.”

België is een echt KMO-land. Hoe kunnen ook onze kleinere bedrijven profiteren van deze revolutie zonder dat het hen een arm en een been kost?
Katelijne: “Onze AI-oplossingen zijn beschikbaar voor de mid-market via de publieke cloud. Je hoeft daarbij niet alles zelf te bouwen, we bieden out-of-the-box producten die je kunt uitbreiden met je eigen data. Zo wordt dit dus bereikbaar voor iedereen. Onze doelstelling is ook om zo snel mogelijk waarde te creëren zonder dat je eerst jarenlang moet gaan experimenteren. Door onze ervaring kunnen we dat ook effectief doen in verschillende sectoren.”

Tot slot: welke rol spelen de menselijke intuïtie en het buikgevoel?
Katelijne: “Robots kunnen wat hen is aangeleerd, maar ze hebben geen context. Zoals ik al zei, als er iets onvoorziens gebeurt buiten de modellen om, heb je menselijke empathie en kritisch vermogen nodig. De grootste taak van bedrijven is nu om werknemers te overtuigen om mét AI te werken in plaats van ertegen. We organiseren bij SAP bijvoorbeeld ‘Finathons’ om mensen te leren prompten en te laten zien waar AI de meeste waarde toevoegt. Het is hand in hand mét de machine, niet in plaats van. Dat is een zeer belangrijke nuance.”

SAP was partner van de CFO Day 2026.